ตลาดปลา
เจ้าบ้านอย่างแลบบิชจัดแผนเที่ยวตลาดให้ทันทีที่ถึงเมืองมาเนาส์ ตลาดสดคือสถานที่สำคัญที่คนชอบดูปลาพลาดไม่ได้ เพราะจะได้เห็นปลาหลากหลายชนิดที่คนท้องถิ่นเอามากินเป็นอาหาร และได้รู้จักกับชื่อท้องถิ่นที่เรียกปลาแต่ละชนิด บางครั้งก็อาจมีหวังได้เห็นปลาแปลกตาที่บังเอิญติดแหติดอวนขึ้นมาด้วย
จากสนามบิน แลบบิชแวะบ้านให้เก็บกระเป๋าและล้างหน้าล้างตา เมื่อถึงบ้าน เขาบอกว่าเรามีเวลาไม่นาน เพราะหากโอ้เอ้แล้วมีหวังตลาดวายไปก่อนแน่ เวลาบ่ายคล้อยถือเป็นสัญญาณบอกเวลาปิดของตลาดที่ทุกคนรู้กัน และแล้วเราก็บึ่งรถออกไปดูปลาที่ตลาด การจราจรเริ่มติดขัดเพราะเป็นเวลาเลิกงานพอดี แลบบิชบอกว่ามาเนาส์และเมืองอื่นๆ ของบราซิลต้องไปเรียนรู้การแก้ปัญหาจราจรจากกรุงเทพฯ เขาเล่าให้ฟังว่ามีรายการโทรทัศน์รายการหนึ่งบอกว่ากรุงเทพฯ เป็นเมืองหนึ่งที่ประสบความสำเร็จในการแก้ปัญหาจราจรมาก ถึงแม้ว่าจะไม่เห็นด้วยทั้งหมด แต่ก็เป็นเรื่องจริงว่าสภาพปัญหาจราจรบ้านเรานั้นดีขึ้นกว่าแต่ก่อนอย่างรู้สึกได้
แลบบิชจอดรถที่ลานจอดรถเก็บเงิน เขาบอกว่าไม่ค่อยไว้ใจกับคนแถวนี้สักเท่าไร อะไรจะเกิดก็ย่อมเกิดได้ แม้ว่ามาเนาส์จะไม่น่ากลัวเหมือนเซาเปาโลหรือเมืองใหญ่อื่นๆ ของบราซิลที่มีสถิติอาชญากรรมสูงปริ๊ด แต่อย่างไรก็ควรกันไว้ดีกว่าแก้ เสียเงินอีกนิดแลกกับความสบายใจนั้นคุ้มค่ากว่ามาก ทันทีที่ลงจากรถ เราเดินจ้ำพรวดไปตามทางเท้าริมถนนเพื่อรีบไปให้ทันก่อนตลาดวาย ผู้คนบนถนนหนทางเดินกันขวักไขว่ไม่แพ้บนท้องถนน ชีวิตในเมืองมีจังหวะเวลาที่รวดเร็วและมาเนาส์ก็มิใช่ข้อยกเว้น
ตลาดกลางเมืองมาเนาส์สวยไม่ใช่เล่น มองเห็นจากไกลเป็นอาคารสูงโปร่ง โดยรอบเป็นเหล็กดัดลวดลายชดช้อย ตลาดสดแห่งนี้เป็นตลาดเก่าตั้งแต่สมัยมาเนาส์ยังเฟื่องฟูจากอุตสาหกรรมยางพารา ว่ากันว่าเหล็กที่ใช้สร้างอาคารแห่งนี้นำเข้ามาจากอังกฤษ ซึ่งหมายถึงคุณภาพเหล็กชั้นดีและฝีมือชั้นเยี่ยมของนายช่างขนานแท้ เสียดายที่ตลาดในอาคารแห่งนี้วายไปเสียก่อนที่เราไปถึง เราคงมาถึงเย็นเกินไป แลบบิชพร้อมคัดสันลูกศิษย์เอกพาเดินลัดเลาะเข้าไปตามตรอกซอกซอยเพื่อไปยังตลาดอีกหลังหนึ่งที่ขายเนื้อปลาโดยเฉพาะ
เมื่อเดินมาถึงตลาดปลาอีกแห่ง โชคดีที่ยังมีปลาวางขายกันอยู่แม้หลายเจ้าจะเก็บของปิดร้านไปบ้างแล้ว น่าสังเกตว่าคนขายของในตลาดที่นี่โดยมากมักเป็นผู้ชาย และเป็นผู้ชายพุงใหญ่เสียด้วย พ่อค้าปลามีเครื่องแบบมาตรฐานเป็นเสื้อคลุมขาวเปิดอกไม่ติดกระดุม คล้ายนัดกันใส่มาหรือเป็นข้อบังคับเมืองไม่สู้จะรู้ได้ เครื่องแบบอีกชุดคือไม่ใส่เสื้อ เผยสัดส่วนด้านบนจากเอวขึ้นมาที่ดูอิ่มหมีพีมันพุงใหญ่ให้เห็นกันชัดๆ เมื่อยิ้มก็เห็นฟันทองสะท้อนกับแสงไฟจากหลอดไส้ที่ห้อยย้อนลงมาจากเพดานสูงโปร่ง
ตลาดที่นี่คล้ายตลาดสดแบบบ้านเรา มีแท่นขายของหล่อด้วยปูนเป็นแถวเป็นแนว มีทางระบายน้ำอยู่ริมขอบแต่น้ำก็ยังนองเจิ่งเดินเฉอะแฉะเป็นสัญลักษณ์ที่ขาดไม่ได้ของตลาด ปลาที่วางขายอยู่บนแท่นมีตั้งแต่ตัวใหญ่เกือบเมตร ไปจนถึงปลาตัวเล็กเท่าปลาหมอ ปลาครึ่งหนึ่งที่วางขายอยู่เป็นปลาที่ผมรู้จักดี โดยมากเป็นปลาเลี้ยงปลาสวยงามในบ้านเรา เมื่อมาเห็นนอนแน่นิ่งรอคอยเป็นอาหารของคนท้องถิ่นเป็นสิบๆ ร้อยๆ ตัวเช่นนี้จึงเป็นภาพที่ชวนให้ตื่นตาตื่นใจไม่ใช่น้อย
ปลามังกรเงินหนวดยาวหรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่า "อโรวานา" เป็นปลาเนื้อดีราคาแพงพอๆ กับ "พิรารูคู" นักเลี้ยงปลาสวยงามบ้านเรารู้จักกันในชื่ออะราไพมา หรือปลาช่อนยักษ์อะแมซอน ปลาพิรารูคูนี้ตัวใหญ่ยาวเป็นเมตร ที่ตลาดปลามีขายทั้งที่เป็นเนื้อสดแล่เป็นชิ้น และแบบตากแห้งขายเป็นม้วน ปลาใหญ่อีกชนิดที่เป็นอาหารหลักของคนท้องถิ่นก็คือ "แทมบากิ" เป็นปลาตัวกลมใหญ่หนักเป็นสิบกิโล แลบบิชเล่าว่าปลาแทมบากิที่เห็นวางขายส่วนใหญ่เป็นปลาเลี้ยง ส่วนปลาอื่นๆ นั้นล้วนเป็นปลาที่จับมาจากแม่น้ำทั้งนั้น
ปลาขนาดเล็กลงมาที่คุ้นตามีทั้งปลาออสก้า ปลาปาคู ปลาซิลเวอร์ดอลล่า และปลาพีคอกแบส ปลาออสก้าสีดำมีปานแดงประปรายตามลำตัวเป็นปลาสวยงามเลี้ยงง่ายที่นิยมในบ้านเรามาตั้งแต่ไหนตั้งแต่ไร ปลาปาคูเป็นปลาตัวกลมที่หลายคนมักเข้าใจผิดว่าเป็นปลากินเนื้ออย่างพิรันย่า ปลาปาคูนี้เลี้ยงง่ายจนหน่วยงานราชการไทยเคยส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงเป็นล่ำเป็นสัน น่าเสียดายที่เนื้อปลาปาคูจืดชืดไม่ถูกปลาคนไทยจึงไม่ค่อยเป็นที่นิยมสักเท่าไร
ปลาซิลเวอร์ดอลล่าเป็นปลาตัวกลมอีกชนิดแต่มีลำตัวมันเงาเป็นเงินคล้ายเหรียญเงินของอเมริกา พ่อค้าปลานำมาขายโดยร้อยกันเป็นพวง เวลาซื้อก็ซื้อยกทั้งพวง นำมาชั่งกิโลแล้วคิดราคาตามน้ำหนัก ส่วนปลาชนิดสุดท้ายคือพีคอกเพสนั้นเป็นปลาต่างถิ่นที่เห็นได้บ่อยๆ ในแหล่งน้ำธรรมชาติที่เมืองไทย ถือว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่กำลังคุกคามระบบนิเวศน์บ้าน ว่ากันว่าปลาพีคอกเบสนั้นเป็นปลาที่นักตกปลาชื่นชอบเพราะกินเหยื่อดุดันและต้องเย่อแรง ปลาพีคอกเบสจึงถูกปล่อยไปในแหล่งน้ำธรรมชาติเพิ่อเอาใจนักตกปลา แลบบิชเล่าให้ฟังว่าปลาพีคอกเบสที่เห็นกันอยู่นี้ก็ไม่ใช่ปลาท้องถิ่นของพื้นที่แถบมาเนาส์เช่นกัน แต่ก็มีให้เห็นกันทั่วไป ดูเหมือนว่าพีคอกเบสจะลุกลามแหล่งน้ำท้องถิ่นไปทั่ว
พ่อค้าขายปลาแล่ปลาให้ลูกค้าพร้อมนำไปทำอาหารได้ทันที สำหรับปลามีเกล็ดอย่างพาคูหรือซิลเวอร์ดอลล่า พ่อค้าจะขอดเกล็ดบางๆ ออกแล้วใช้มีดคมเฉือนตัวปลาเป็นริ้วๆ ถี่ๆ ตามแนวขวางตัวปลา สำหรับปลาใหญ่อย่างอโรวานาหรือพิรารูคูก็ขายเป็นชิ้นคล้ายปลาเค็มที่บ้านเรา ส่วนปลาที่มีขนาดเล็กลงมาหน่อยก็เป็นพวง หรือไม่ก็ขายเป็นตัวตามน้ำหนัก ให้เลือกซื้อกันตามความพอใจ เรื่องความสดนั้นคงต้องรับประกันได้ เพราะห่างออกไปไม่กี่เมตรก็คือแม่น้ำริโอนีโกร และท่าเรือขึ้นปลาแล้ว เรื่องย้อมแมวย้อมปลากันคงไม่มี
ปลาถือว่าเป็นแหล่งอาหารโดยเฉพาะโปรตีนสำคัญที่มีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์สำหรับคนที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำในป่าอะแมซอน รัฐาลบราซิลห้ามมิให้ส่งออกปลาใหญ่ที่เป็นอาหารของคนท้องถิ่น ด้วยเกรงว่าผลประโยชน์ทางธุรกิจจะเบียดบังจนทำให้ประชาชนกินอยู่ด้วยความอัตคัด แต่ชาวมาเนาส์ก็ดูเหมือนจะไม่โปรดปรานอาหารจำพวกปลาเท่าไรนัก เนื้อสัตว์โดยเฉพาะหมูและเนื้อวัวดูเหมือนว่าจะเป็นที่ชอบอกชอบใจของพวกเขามากกว่า เวลาที่ได้กินข้าวกับคนท้องถิ่น สังเกตได้ว่าอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ถือเป็นอาหารชั้นเลิศ ผิดกับปลาที่ถูกจัดอันดับให้เป็นเพียงแค่เป็นอาหารพื้นๆ อยู่ท้ายสุดของความเอร็ดอร่อย
ตลอดระยะเวลาหนึ่งสัปดาห์ที่อยู่ในเขตอะแมซอน เด็กโตในเมืองไกลแม่น้ำเช่นผมจึงเปรมปรีย์ไปกับการกินปลาด้วยความเอร็ดอร่อย ปลาอะแมซอนทำให้ตัวเองอ้วนท้วมสมบูรณ์ขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด
posted by tihtra @ 1:26 PM
0 comments
